Page 82 - KRAL SET 3 - TURKCE (OGRENCI)

OKUMA - ANLAMA

DİNLE TEMA METNİ T.3.3.2. Noktalama işaretlerine dikkat ederek okur./ T.3.3.3. Vurgu, tonlama ve telaffuza dikkat ederek okur. /
T.3.1.12. Dinleme stratejilerini uygular. T.3.3.16. Okuduğu metinle ilgili soruları cevaplar.

EVRENSEL DEHA : BİRÛNİ
973 yılında Harezm’de doğdu. Çok küçük yaşlarda
astronomi ilmine merak sardı. Bazı geceler saatlerce yıl-

dızları izliyordu.
Annesi odun satarak geçimini sağlıyordu. O da annesiyle
ormana gider, kesilen ağaçların halkalarını sayarak ağaçların
yaşını bulmaya çalışırdı.

Öğrenmeye meraklı bir çocuktu. Bu özelliğiyle küçük yaşta sarayda eğitim
almaya başladı. Evren ve doğayla ilgili ilk bilgilerini, eski bilginlerin kitaplarını
okuyarak öğrendi. Bitkiler ve gök cisimleriyle ilgili araştırmalar yaptı. Bitkiler
üzerinde yaptığı araştırmalar sonucunda çevresindeki hayvanları tedavi etme-
ye başladı. Bunun yanında yıldızlar ve gezegenler hakkında da araştırmalar
yapıyordu. 17 yaşında bu konularda bir kitap yazdı. Öğrendiklerini başka

insanların da öğrenmesi için birçok yabancı dil de öğrendi.
Eczacılık alanında da çalışmalar yaptı. Birçok ilaç geliştirdi. Geliştirdiği ilaç-
larla Gazneli Devleti Hükümdarı Sultan Mesut’un gözlerini iyileştirdi. Sultan
Mesut da onu sarayın başbilgini yaptı. Sarayda bilimsel çalışmalarına devam
etti ve burada teleskobu icat etti. Yıldızları daha yakından incelemeye başladı.
Sultan Mesut başarılarından dolayı ona bir deve yükü altın hediye etti ancak o

bu hediyeyi zenginliğin onu bilimden uzaklaştıracağını düşünerek kabul etmedi.
Bilimsel çalışmalarına devam ederek matematik formülleriyle dünyanın çağını
ölçtü. Dünya’nın kendi etrafında döndüğünü ispat eden ilk bilim insanı oldu.
Okyanus kıyısında araştırmalar yaptı. Okyanusun diğer tarafında bir kıta oldu-
ğunu, Amerika kıtasını keşfeden Kristof Kolomb’dan 500 yıl önce söylemişti.
Uzay, dünya, matematik, bitkiler gibi birçok alanda 113 tane kitap yazmıştır.

Birûni 75 yaşında vefat etmiştir. Kendisinden çok sonra gelen Galileo gibi
birçok bilim insanına ilham kaynağı olmuştur. 1974 yılında The UNESCO
Courier dergisi, Birûni’yi “Bin yıl önce, Orta Asya’da yaşamış evrensel deha”
olarak tanıtmıştır.
Derlenmiştir.

81 Türkçe - 3