Page 6 - Yeni Nesil Soru Bankası Fen Bilimleri 7

BLOOM TAKSONOMİSİNE ÖLÇME - DEĞERLENDİRME

UYGUN SİSTEMİ

Anlama 1B
HATIRLA - ÇÖZ HATIRLA Konuyu İzle ÜNİTE 1: GÜNEŞ SİSTEMİ VE ÖTESİ Test - 1 Hatırlama UYGULA - ÇÖZ
ÇÖZ
1. Uzaya gönderilen araçların tekrar kul- 3. 5. İnsanlar, asırlar boyunca evreni keş-
Derse hazırlık ve aktif katılım için pratik Yapay uydu nedir? UZAY ARAŞTIRMALARI 1. Aşağıdaki görsellerde uzay araçları verilmiştir. lanılarak maliyetini azaltmak amacıy- Gözlemevi uzaydaki her çeşit fetmek, uzayın derinliklerini gözlem- Öğrendiğiniz bilgilerin pratiğini yap-
Uygula - Çöz 1
değişikliği, gök cisimlerini gözlem-
la tasarlanan uzay mekikleri; uzaya gi-
leyebilmek, uzak yıldızlara ulaşabil-
lemek, veriler toplamak ve in-
konu anlatımına ihtiyacımız var. Ancak İnsanların geliştirip Dünya’nın veya başka gezegenlerin dip gelebilen ve yeniden kullanılabilen celemek için kurulur. Rasathane mek için araştırmalar ve çalışmalar mak üzere boşluk doldurma, doğru
yörüngesine yerleştirdiği cihazlara yapay uydu denir.
insanlı uzay gözlem araçlarıdır.
yapmıştır. Bu araştırmalar ve gelişen
olarak da adlandırılır.
teknoloji ile uzay araçları, uydular,
Uzay mekiği ile ilgili aşağıda verilen
Gözlemevleri, şehir merkezlerinde
bilgi yığını istemiyoruz. Bu bölüm tam Yapay uydular Dünya yörüngesinde nasıl kalır? bilgilerden hangisi yanlıştır? oluşan toz ve ışık kirliliği nedeniy- uzay istasyonları, teleskoplar gibi yanlış, eşleştirme vb. etkinliklerle hem
Dünya ile birlikte dönen uydular Dünya’nın uyguladığı kütle
araçlar geliştirilmiştir. Farklı alanlar-
(F.7.1.1.1), (F.7.1.1.2)
le şehirden uzak ve yüksek tepe-
çekimi nedeniyle Dünya’nın yörüngesinden ayrılmazlar.
da kullandığımız güneş panelleri, du-
size göre... Tüm konu anlatımlarımız Uydular hangi amaçlarla kullanılır? Uzay teleskopu Uzay İstasyonu A) Uzay kirliliğine neden olmayabilir- Gözlemevleri ile ilgili; man dedektörleri ve metal alaşımları konuyu pekiştirecek hem de okul sınav-
lere kurulurlar.
ler.
da uzay teknolojisi sonucunda geliş-
B) Yeniden kullanılabildiği için gözlem
Haberleşme, savunma, meteoroloji, gözlem, astronomi
tirilmiştir.
soru cevap şeklindedir. gibi alanlarda kullanılır. C) Uzay mekikleri ile insanlar uzaya I. Rasathane olarak da adlandırılır- Teknoloji ve uzay araştırmaları ile larına daha rahat hazırlanabileceksiniz.
maliyetlerini azaltabilir.
lar.
seyahat edebilir.
Ülkemize ait uydular hangileridir?
ilgili;
 Türkiye’nin, 3’ü (TÜRKSAT 3A, TÜRKSAT 4A, TÜRKSAT D) Gözlemlerini yeryüzünde şehirden II. Gürültü kirliliği nedeniyle şehirden I. Gökyüzü gözlemi için yeni teknolo-
4B) haberleşme, 3’ü (GÖKTÜRK 1 ve 2, RASAT) gözlem uzak bölgelerde yapar. uzak yerlere kurulurlar. jiler geliştirilmiştir.
olmak üzere aktif 6 uydusu bulunuyor. III. Gök cisimleri ile ilgili gözlem yap- II. Teknolojik çalışmalar uzay araştır-
 Daha önce uzaya gönderilen 3 haberleşme uydusu mak ve veri toplamak amacıyla malarını hızlandırmıştır.
(TÜRKSAT 1B, TÜRKSAT 1C, TÜRKSAT 2A) ile BİLSAT isimli Uzay Sondası Uzay Mekiği kurulmuşlardır. III. Uzay araştırmaları için üretilen
gözlem uydusu ise ömrünü tamamlamıştır. ifadelerinden hangileri doğrudur?
 RASAT: Türkiye’de tasarlanıp, üretilen ilk milli, yer göz- B u araçlardan hangilerinde astronotlar bulunabilir? 2. Aşağıdaki görsellerde teleskop çeşitleri (F.7.1.1.5) teknoloji günlük yaşamımızda da
kullanılmaktadır.
lem uydusu RASAT, 2011 yılında fırlatıldı. verilmiştir. A) Yalnız I B) I ve III
 GÖKTÜRK: İlk yüksek çözünürlüklü, milli, yer gözlem uy- (F.7.1.1.1) C) II ve III D) I, II ve III ifadelerinden hangileri doğrudur?
dusudur. (F.7.1.1.3)
Uzay kirliliği nasıl oluşur? ............................................................................................................... A) Yalnız I B) I ve III
Dünya çevresinde değişik yörüngelerde dönen ve her- Yukarıda verilen uzay araçlarından hangileri uzay kirlili- C) II ve III D) I, II ve III
hangi bir işlevi kalmayan roket parçaları, uydular, yakıt ğine neden olabilir? (F.7.1.1.2) 4. Uzay sondası: Yer çekiminden kurtu- HATIRLAMA-ANLAMA
Aynalı
tankları ve uzay aracı atıkları gibi insan yapımı cisimlerin Teleskop Uzay Teleskobu larak gök cisimlerine, gezegenlerarası
KONU ANLATIM Gökyüzü gözlem araçları nelerdir? ............................................................................................................... gönderilen bilgi toplamaya yarayan 6. Galileo, Kepler, Edwin Hubble, Taki-
ya da galaksilerarası uzay boşluğuna
tümü uzay kirliliğini oluşturmaktadır.
yüddin, Uluğ Bey, Ali Kuşçu, Nicolaus
robotik uzay aracıdır.
Copernicus gök bilimi ile ilgili çalışma-

• Gözlemevleri
• Teleskop
VİDEOLARI • Uzay mekikleri • • Uzay sondası 2. Aşağıda ülkemize ait uydular verilmiştir. Mercekli Radyo Teleskop Uzay istasyonu: İçerisinde insanla- lar yapan bilim insanlarıdır. Bu düzeydeki testlerde verilen soruların
Gök bilimi ile ilgili çalışma yapan
rın uzun süre kalabileceği ve yüksek
çözümü için gerekli bilgiler sorunun üze-
Uydu
• Uzay istasyonu
Teleskop
donanımlı uydulara uzay istasyonu
aşağıdaki bilim insanlarından hangisi
Teleskop çeşitleri nelerdir?
konaklaması ve çalışması için hazır-
yer almaz? (F.7.1.1.5)
• Mercekli Teleskop • Aynalı Teleskop 1- BİLSAT 2- TÜRKSAT Teleskop ile ilgili aşağıdaki ifadelerden denir. Uzay boşluğunda insanların Türk-İslam gök bilimcileri arasında
Hatırla-Çöz bölümündeki karekodu • Radyo Teleskobu • X-ışın Teleskobu 3- RASAT 4- GÖKTÜRK hangisi söylenemez? (F.7.1.1.4) lanan platformlardır. A) Ali Kuşçu B) Uluğ Bey rinde verilmektedir.
Aşağıdakilerden hangisi uzay son-
• Kızılötesi Teleskop
• Ultraviyole Teleskop
A) Teleskoplar kullanım alanlarına
C) Takiyüddin
D) Kepler
dası ve uzay istasyonu için ortaktır?
göre farklı malzemelerden üretilir.
okutuyorsunuz, konuların daha iyi anla- • Gama Teleskop • Kepler Yukarıdaki uyduların numaralarını ait oldukları sepetin B) Işığın kırılma ya da yansıması pren- (F.7.1.1.1) Ad/Soyad: Bu testlerin amacı; önceden öğrenilen
Hangi bilim insanları gök bilimi ile uğraşmıştır?
sibi ile çalışabilen türleri vardır.
A) İnsanlı uzay aracı olmaları
üzerine yazınız. (F.7.1.1.1)
• Galileo
C) Tüm teleskop türleri ile yeryüzün-
B) Uzay boşluğunda gözlem yapabil-
şılması için hazırladığımız konu anlatım • Edwin Hubble • Takiyüddin D) Teleskopların radyo dalgaları ile C) Yeryüzünden gözlem yapabilmeleri bilgilerin hatırlanması ve soru çözümün-
den gözlem yapılır.
meleri
• Ali Kuşçu
• Uluğ Bey
videolarımızı kolayca izleyebiliyorsunuz. • Nicolaus Copernicus Haberleşme Gözlem çalışan türleri vardır. D) Yeryüzüne geri dönebilmeleri
Kazanımlar: F.7.1.1.1. Uzay teknolojilerini açıklar. F.7.1.1.2. Uzay kirliliğinin nedenlerini ifade ederek bu de kullanılarak kavranmasıdır.
kirliliğin yol açabileceği olası sonuçları tahmin eder. F.7.1.1.3. Teknoloji ile uzay araştır-
maları arasındaki ilişkiyi açıklar. F.7.1.1.4. Teleskobun yapısını ve ne işe yaradığını açık- 14 Ünite 1 Ünite 1 15
lar. F.7.1.1.5. Teleskobun gök bilimin gelişimindeki önemine yönelik çıkarımda bulunur. 7. SINIF FEN BİLİMLERİ
F.7.1.1.6. Basit bir teleskop modeli hazırlayarak sunar.
Test - 2 ÜNİTE 1: GÜNEŞ SİSTEMİ VE ÖTESİ Uzay Araştırmaları Uygulama 2B
1. Aşağıdaki tabloda bazı bilim insanlarının çalışmaları verilmiştir. 3. Gözlemevleri; 6. Aşağıda uzay araştırmaları ile ilgili çalışmalar yapmış bilim 8. Aşağıda gökyüzü gözlem araçları numaralandırılarak veril-
I. Gürültü kirliliği insanları verilmiştir. miştir.
1 Evrenin genişlediğini öne süren bir çalışma yapmıştır. II. Işık kirliliği Aynalı Teleskop Mercekli Teleskop Uzay Sondası
III. Toz ve hava kirliliği
durumlarından hangilerinden dolayı şehir merkezinden uzak,
Ay’ın ilk haritasını çıkarmıştır. Yaptığı bu çalışma nede-
2 niyle Ay’ın bir bölgesine adı verilmiştir. yüksek tepelere kurulurlar? (F.7.1.1.5)
A) Yalnız I B) I ve III
3 Bir yılın uzunluğunu 365 gün 5 saat 49 dakika 15 sani- C) II ve III D) I, II ve III Neil Armstrong Edmond Halley
ye olarak hesaplamıştır.
Verilen ifadelerde 1, 2 ve 3 numaralı çalışmalar aşağıdaki I II III
bilim insanları ile eşleştirildiğinde hangisi açıkta kalır?
(F.7.1.1.5) 4. Teleskoplar ile ilgili; Yukarıdaki görsellerde verilen araçlardan hangileri uzay
KAZANIM TAKİP SİSTEMİ A) Uluğ Bey B) Ali Kuşçu I. Aynalı, mercekli ve radyo teleskobu gibi kirliliğine neden olmaz? (F.7.1.1.2) B) I ve II UYGULAMA

A) Yalnız II
çalışma özelliğine göre farklı çeşitleri vardır.

C) Edwin Hubble
D) Galileo
II. Teleskobun icadı ile uzay araştırmaları
hız kazanmıştır. Galileo Galilei Ali Kuşçu C) I ve III D) II ve III
III. Astronomide kullanılan ilk teleskobu Ali Buna göre, aşağıdaki çalışmalardan hangisi yukarıda verilen
Kuşçu icat etmiştir.
Konu ve soruların hangi kazanıma ait 2. İlk teleskop, mercek kullanılarak 1608 yılında Hollandalı göz- ifadelerinden hangileri doğrudur? (F.7.1.1.4) (F.7.1.1.5) bilim insanlarından birine ait değildir? (F.7.1.1.5) Bu düzeydeki testlerde öğrenilen
A) Ay’a ilk ayak basan kişidir.
lükçü Hans Lippershey tarafından icat edildi. Bu ilkel teleskop
olduklarını konu anlatım sayfalarının sayesinde gök cisimleri normal gözlenen boyutundan 5 kat A) Yalnız C) II ve III I D) I, II ve III B) İstanbul’un enlem ve boylamını belirlemiştir. bilgilerin uygulanması ve pekiştiril-
daha büyük görülebiliyordu. 1609 yılında Galileo daha geliş-
B) I ve II
C) Mercekli kırılma teleskobunu iyileştirdi ve yörünge kanun-
miş bir teleskop yaptı. Bu teleskop ile Venüs’ün görünüşünün
larını geliştirdi.
altında yer alan kazanımlardan ve tüm değiştiğini fark etti. Bu gözlemden yola çıkarak gezegenlerin D) Halley kuyruklu yıldızını ilk gözlemleyen kişidir. 9. mesi sağlanmaktadır.
Güneş etrafında dolandığını ispatladı.
u
bilgilere göre;
B
soruların soru köklerinde renkli olarak Teleskobun keşfi ile gök 5. araçlara örnek verebilir
Uzay kirliliğine neden
olan insan yapımı
cisimlerinin hareketi
verilmiş kazanım numaralarından takip Hakan incelenmiştir. Kullanım süresi dolan uydular uzay kirliliğine neden olur. 7. misin? .......... Bu testlerin amacı; öğrencinin bilgi
Yanlış
Doğru
Yeni keşifler bilimsel bilgi
edebilirsiniz. birikimini arttırır. Yapay uydular Uzay araştırmaları İnsanların geliştirip Dünya’nın veya başka gezegenlerin düzeyini ölçmektir.
yörüngesine yerleştirdiği araçlardır. Bu araçlardan Dünya
teknolojik araçların
sadece gözlem
yörüngesinde olanlar Dünya ile birlikte dönerler. Dünya’nın
Teleskop ile bütün gök Serkan için kullanılır. keşfini geciktirmiştir. uyguladığı kütle çekimi nedeniyle Dünya’nın yörüngesinden
Esma
cisimleri gözlemlenebilir. Doğru Yanlış Doğru Yanlış ayrılmazlar. Gözlem ve haberleşme amaçlı Dünya yörüngesine Öğretmen Beyza
gönderilmiş ülkemize ait araçlar da vardır.
Mehmet 1 2 3 4 Buna göre, özellikleri verilen uzay aracı aşağıdakilerden han- Esma Öğretmen’in sorusuna Beyza aşağıdakilerden hangi-
öğrencilerinden hangilerinin yorumu doğrudur? (F.7.1.1.5) Yukarıda verilen ifadeleri değerlendirerek doğru “D” ya da gisidir? (F.7.1.1.1) sini söylerse yanlış cevap vermiş olur? (F.7.1.1.2)

A) Mercekli teleskop
yanlış “Y” yönünde ilerlenirse hangi çıkışa ulaşılır? (F.7.1.1.1),
B) Uzay sondası
A) Yalnız Hakan B) Hakan ve Serkan (F.7.1.1.2), (F.7.1.1.3) A) Uzay mekiği B) Uzay sondası C) Yapay uydu D) Uzay istasyonu
C) Serkan ve Mehmet D) Hakan, Serkan ve Mehmet A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 C) Yapay uydu D) Uzay istasyonu
Kazanımlar: F.7.1.1.1. Uzay teknolojilerini açıklar. F.7.1.1.2. Uzay kirliliğinin nedenlerini ifade
ederek bu kirliliğin yol açabileceği olası sonuçları tahmin eder. F.7.1.1.3. Teknoloji
ile uzay araştırmaları arasındaki ilişkiyi açıklar. F.7.1.1.4. Teleskobun yapısını ve 16 Ünite 1 Ünite 1 17 17
ne işe yaradığını açıklar. F.7.1.1.5. Teleskobun gök bilimin gelişimindeki önemine 7. SINIF FEN BİLİMLERİ
yönelik çıkarımda bulunur. F.7.1.1.6. Basit bir teleskop modeli hazırlayarak sunar.
Test - 3 ÜNİTE 1: GÜNEŞ SİSTEMİ VE ÖTESİ Uzay Araştırmaları 3B YENİ NESİL
SORULAR
(Çözümleme)
4. Fen bilimleri öğretmeni 2018 yılında başka bir uzay aracı tarafından çekilen Dünya et- 7. Aşağıdaki öğrenciler ellerindeki kartların bir yüzüne sunum yapacakları konuyu, diğer yüzüne seçtikleri konular ile ilgili kavramları ya-
rafındaki uzay araçlarının görüntüsünün olduğu yandaki fotoğrafı sınıfa getiriyor. zarlar.
Buna göre; UZAY TEKNOLOJİSİ ÜRÜNLERİ UZAY KİRLİLİĞİ ÇÖZÜMLEME
I. 2018 yılında Dünya etrafında meydana gelen uzay kirliliği
II. 2018 yılında Dünya ülkelerine bilgi aktaran gökyüzü gözlem araçları Melis Burak
III. Yıllara göre uzaya gönderilen uzay araçları YAPAY UYDULAR TELESKOP
konularından hangilerini anlatmak için görseli öğrencilerine göstermiş olabilir? Konuların daha iyi anlaşılması için
(F.7.1.1.2) Can Emine
A) Yalnız I B) I ve II C) II ve III D) I, II ve III Öğrencilerin, kartların diğer yüzlerine yazdıkları aşağıdaki bilgilerden hangisinde hata yapılmıştır? (F.7.1.1.1) (F.7.1.1.4) hazırladığımız çözüm videolarımızı
A) Melis: Yapay kalp pompası, itfaiyeci tüpü, şeffaf diş teli, teflon tava, bebek maması ve kulak termometresi örnek verilebilir.
B) Can: Uzaya gönderilme amacı yalnızca aktif gözlem yapabilmek olan Rasat, Türkiye’de tasarlanıp üretilen ilk yapay uydudur.
C) Burak: Ölü uydular, ömrü tükenmiş yıldızlar, meteorlar, roket parçaları ve yakıt tankları neden olur. kolayca izleyebilirsiniz.
D) Emine: Radyo teleskoplar, X-ışını teleskoplar, optik teleskoplar, mercekli teleskoplar örnek verilebilir.
Bu düzeydeki testlerde öğrenilen
5. Aşağıdaki tabloda bazı gökyüzü gözlem araçlarının özellikleri 6. Ali Kuşçu: İstanbul’un enlem ve boylam derecesini belirlemiştir. 8. 9. Patenti hala NASA’dan kira-
verilmiştir. Galileo: Ay’ın evrelerini gözlemlemiştir. “Uzay kirliliği, son 40 yılda ortaya çıkan bir sorun- lanmış olan çizilmez camlar,
dur. Bu sorunun temel nedeni işlevini kaybetmiş in-
İçerisinde insanların uzun süre kalabileceği yüksek san yapımı uzay araçlarıdır. Bu kirliliğinin şimdilik in- artık okuma gözlüklerimiz- bilgilerin kullanılarak daha üst dü-
K Uluğ Bey: Semerkant’ta bir gözlemevi yaptırmıştır. de kullanılıyor. Plastikle güç-
donanımlı uzay araçlarıdır. Copernicus: Gezegenlerin Güneş etrafında dolandıkları teori- sanların günlük yaşamlarına doğrudan bir etkisi lendirilmiş bu camların bir
L Dünya’nın çekim kuvvetinden kurtulup uzay boşluğun- sini öne sürmüştür. yoktur. Bu nedenle de göz ardı edilen ve unutulan başka özelliği de morötesi ışınları çok daha iyi absorbe ediyor zey bilişsel etkinliklerin gerçekleş-
bir sorun olarak sessizce ve hızla büyümeye devam
da bilgi toplamak için gönderilen uzay araçlarıdır. Yukarıda önemli gök bilimcilerin çalışmaları ile ilgili bilgiler ve- ve gözü daha iyi koruyor olması.
Uzaya gidip gelebilen ve tekrar kullanılabilen uzay rilmiştir. etmektedir.” Yukarıda verilen ifadeye göre kırılmaz camın uzay araştır-
M malarındaki kullanım yeri seçeneklerden hangisidir? (F.7.1.1.1.1)
araçlarıdır. Bu bilgiler ile ilgili yapılan aşağıdaki yorumlardan hangisi Verilen bu bilgilerden yola çıkılarak yapılan aşağıdaki yo- tirilmesi, bilgiler arasındaki anlam
yanlıştır? (F.7.1.1.5) A) Astronotların başlıkları
Aşağıdaki tabloda ise özellikleri verilen uzay araçları numara- rumlardan hangisi yanlıştır? (F.7.1.1.1.1)
landırılarak verilmiştir. A) Gök bilimi ile ilgili çalışmalarda matematik biliminden ya- A) Uzay kirliliği, yakın bir gelecekte uzay araştırmaları açısın- B) Astronotların koltukları
rarlanılmıştır.
1- Uzay mekiği B) Geçmişte yapılan gök bilimi çalışmalarının sonuçları günü- dan ciddi bir soruna dönüşecektir. C) Astronotların ayakkabıları ilişkisinin keşfedilmesi hedeflenmek-
D) Uzay araçlarının antenleri
2- Uzay sandası müzde geçerliliğini yitirmiştir. B) Uzay kirliliğine, yapay uydular, uzay istasyonları, roketler
ve yakıt tankları neden olmaktadır. Doğal uydular uzay
3- Uzay İstasyonu C) Gök bilimi ile ilgili yapılan başarılı çalışmaların temelini sağ- kirliliğine neden olmazlar. tedir.
Verilen özellikler ile uzay araçları hangisinde doğru olarak lıklı gözlemler oluşturur. C) Önlem alınmazsa, insanlar zarar görmeyecektir fakat uzay
eşleştirilmiştir? (F.7.1.1.1) D) Hem Batı’da hem de Türk-İslam aleminde gök bilimi çalış- araştırmaları açısından büyük sorunlar yaşanacaktır.
malarına önem verilmiştir.
K L M D) Dünya’da, uzay kirliliğinden haberdar olmayan çok fazla
A) 1 2 3 insan bulunmaktadır çünkü bu sorun Dünya’daki diğer so- Ad/Soyad: Bu testlerin amacı; öğrencilerin üst
runlarına göre göz ardı edilmektedir.
B) 2 3 1
C) 3 2 1 düzey düşünme becerilerini geliştir-
D) 3 1 2
mektir.
Kazanımlar: F.7.1.1.1. Uzay teknolojilerini açıklar. F.7.1.1.2. Uzay kirliliğinin nedenlerini ifade
ederek bu kirliliğin yol açabileceği olası sonuçları tahmin eder. F.7.1.1.3. Teknoloji
ile uzay araştırmaları arasındaki ilişkiyi açıklar. F.7.1.1.4. Teleskobun yapısını ve Ünite 1 Ünite 1
ne işe yaradığını açıklar. F.7.1.1.5. Teleskobun gök bilimin gelişimindeki önemine 20 20 21 21 7. SINIF FEN BİLİMLERİ
yönelik çıkarımda bulunur. F.7.1.1.6. Basit bir teleskop modeli hazırlayarak su- Ünite 1 Ünite 1
nar.