Page 6 - 9786057490476

SATRANÇ

hatırlıyordum. Arkadaşım benim olduğumdan çok daha
iyi ve özenli bir gazete okuyucusu olduğundan bu parlak
yıldızla ilgili benden fazla bilgiye sahipti. Anlatmaya başladı.
Yaklaşık bir yıl önce Czentovic’in ismi birden Alekhine,
Capablanca, Tartakower, Lasker ve Bogolyubov gibi satranç
sanatının en deneyimli ustalarıyla beraber anılmaya başla-
mıştı. 1922 yılı New York Satranç Turnuvası’nda kendini
göstermiş yedi yaşındaki çocuk dahi Rzeschewski’n per-
formansından beri, kimsenin adını bilmediği bu adamın
ünlü loncasına girişi kadar ilgi toplayan bir olay olmamıştı.
Bunun bir nedeni de Czentovic’in entelektüel kapasite-
sinin onu böyle bir başarıya hazırlamış gibi görünüyor
olmamasıydı. Çok geçmeden insanlar konuşmaya başladı.
Görünen oydu ki bu satranç ustası herhangi bir dilde imla
hatası yapmadan yazamıyordu. Asabi bir meslektaşının
anlattığına göre de “cehaleti her alanda evrenseldi.” Bir gece
tahıl taşıyan bir yük vapuru tarafından teknesi parçalanmış
fakir bir Güney Slovakya’lı balıkçının oğluydu. Uzak bir
köyün rahibi, o zamanlarda on iki yaşında olan bu oğlanı
himayesi altına almıştı. İyi niyetli rahip bu sessiz, durgun
ve kalın kaşlı çocuğun okulda öğrenemediklerini, elinden
geldiğince, evde fazladan eğitimle tamamlamaya çalışmıştı.

Fakat çabası boşunaydı. Defalarca kez anlatıldıktan sonra
bile Mirko harflere sanki bir yabancıya bakar gibi bakmaya
devam ediyordu. Ağır ağır çalışan beyni ise en basit konuları
dahi kavramakta oldukça zorlanıyordu. On dört yaşına gel-
diğinde bile hesap yapmak için parmaklarını kullanıyordu.
Öyle ki, bu genç çocuğun bir kitap ya da gazete okuması
olağanüstü bir çaba gerektiriyordu. Buna rağmen Mirko’ya
isteksiz ya da dik başlı denemezdi. Kendisine söylenen-

6