Page 3 - 9789753810708

I

AKAİD İLMİNİN GEÇİRDİĞİ MERHALELER
İslâm dininin iman esaslarından bahseden akaid ilmi, Asr-ı saâdet’ten itibaren
günümüze kadar çeşitli merhaleler geçirmiştir. Bu tarihî seyir içinde kelâm ilminin
doğuşuna, tevhid ilminin ve Sünnî kelâmın ortaya çıkışına, İslâm felsefesinin teşek-
külüne ve yeni ilm-i kelâm döneminin başlamasına şahit oluyoruz.

A) ASR-I SAÂDET’TE
Hz. Peygamber sallallahu aleyhi ve sellemin hayatında kurulmuş herhangi bir
İslâmî ilim yoktu. Bir defa Kur’ân-ı Kerîm peyderpey nâzil oluyordu. Onun nüzûlü
Resûlullah’ın vefatına kadar devam etmişti. Sonra Kur’ân-ı Kerîm konularına veya
bugün elimizdeki tertibine göre değil, beliren ihtiyaçlara (esbâb-ı nüzûl) ve hayatın
akışına göre nâzil oluyordu. Diğer sahalarda olduğu gibi iman esasları (akaid) ala-
nında da bir problemle karşılaşan sahâbî henüz hayatta olan vahiy kaynağına başvu-
ruyor ve sorusunun cevabını Resûl-i Ekrem’den alarak ruh huzuruna kavuşuyordu.
Bununla beraber Hz. Peygamber’in sağlığında ashâb-ı kirâmın zihninde iman
konularıyla ilgili hiçbir fikrî hareketin, muhakeme ve istidlâlin bulunmadığını söy-
lemek de yerinde değildir. Bize kadar sahih olarak gelen bazı rivayetler, ashabın
“iman-ı istidlâlî” mertebesine yükseliş mücadelelerini haber vermektedir. Ebû Hü-
reyre’den rivayet edildiğine göre ashaptan bir grup Resûlullah’a giderek şöyle de-
miştir:

- İçimizde öyle şeyler hissediyoruz ki herhangi birimiz, bunu söylemeyi bile
büyük günah kabul eder.

- Hakikaten öyle bir şey hissettiniz mi?
- Evet.

- Bu, imanın ta kendisidir (نﺎﳝﻹا ﺢﻳﺮﺻ كاذ).