Page 39 - TÜRK İSLAM MEDENİYETİ TARİHİ

BİRİNCİ BÖLÜM

TÜRK ARAP MÜNASEBETLERİ VE TÜRKLER’İN
İSLÂM’I KABULLERİ

Türk-Arap Münasebetleri Tarihi
Tarihin kaydettiğine ve genel kanaate göre, Türkler, Müslü-
man olmadan önce Asya ve Avrupa’nın çeşitli bölgelerinde bin
beş yüz yıl kadar hüküm sürmüşler ve buralarda siyasî, sosyal,
kültürel ve etnik bakımlardan birçok izler bırakmışlardır. Yine bu
anlamda Türkler, İslâmiyet’in doğduğu ve yayıldığı çağlarda
anayurtları olan Orta Asya (Türkistan) ile Hazar denizi dolay-
larında yaşamaya devam ediyorlardı.

Buna mukabil İslâm öncesinde Araplar, Arap yarımadası de-
nilen Hicaz bölgesinde yaşamaktaydılar. Zaten o dönemde, gerek
güçlü ve merkezi bir devlet kuramadıkları ve gerkse daha başka
sebeplerle Arap yarımadasının dışına da hiç çıkmamışlardı.
Dolayısıyla Câhiliye döneminde Türkler ve Araplar birbirlerine
uzak coğrafyalarda yaşayan iki kavim idiler. Yani İslâm öncesi
devirde, Türkler ile Araplar birbirlerine komşu değillerdi,
Ancak bilindiği gibi Araplar İslâmiyet’i kabulden sonra giriş-
tikleri fetihlerle Arap yarımadasının dışına çıkarak Bizans ve
Sâsânî İmparatorluklarını mağlup etmeyi başararak hem Bizans
ile hem de Asya’nın diğer önemli kavimlerinden biri olan Türk-
lerle komşu oldular.
Öte yandan bu esnada İran-Sâsânî İmparatorluğunun; doğuda
Türklerle, batıda Araplarla siyasî ve askerî münasebeti vardı.
Çünkü bilindiği gibi, Sâsânî ordusunda hem Araplar hem de
Türkler yer almaktaydılar. Bunlar bazen aynı orduda ve aynı
safta, bazen de karşı saflarda birbirlerine düşman olan ordular