Page 44 - TÜRK İSLAM MEDENİYETİ TARİHİ

28 Birinci Bölüm

ti aktarır:“[Peygamber’in yanında bir gün] Kıyâmet
alâmetlerinden, âhır zamandaki iç mücadelelerden, Oğuz
Türklerinin çıkacaklarından söz edilince;‘Türklerin dilini
öğreniniz. Zira onların uzun sürecek hâkimiyetleri ola-
cak.’ buyurdu.”

Türkler İle Müslüman Arapların İlk Doğrudan
Münasebetleri

Tarihi kaynaklarda nakledilen rivayetlere göre, Müslüman
Araplar ile Türkler arasındaki ilk karşılaşmanın M. 642’de Müs-
lüman Arapların Sâsânîler karşısında Nihavend Savaşı’nı kazanıp
İran’ın fethinin tamamlanmasıyla gerçekleşmiştir.
Yine söz konusu tarih kaynaklarında yer alan bilgilerden, Hz.
Ömer devrinde (634-644) gerçekleştirilen fetihlerle birlikte,
Türkler ile Müslüman Arapların Horasan, Mâverâünnehr (Aşağı
Türkistan) ve özellikle Kafkasya’da karşı karşıya geldikleri an-
laşılmaktadır. Demekki, bu dönemde Müslüman Arap ordularının
fetihleri, iki coğrafi bölgede yoğunlaşmıştı.

Kaynaklardaki rivayetlere göre, bu bölgelerden birini teşkil
eden Horasan, Mâverâünnehr ve Toharistan’daki fetihleri yürüten
Müslüman Arap ordularının komutanı Ahnef b. Kays, Herat,
Nişâbûr ve Serahs’ı zaptettikten sonra Merv’e yürüyerek orada
karargâh kurdu. Bu sırada, son Sâsânî hükümdarı III. Yezdücerd,
Türk hâkanının yardımıyla Fergana ve Sogd halkından oluştur-
duğu müttefik kuvvetlerle Müslüman Arapların karşısına çıktı.
Fakat Ahnef, bir harp hilesi ile bu kuvvetleri geri çekilmeye
mecbur etti. İşte bu esnada İslâmiyet’in zuhurundan sonra, Müs-
lüman Arap orduları, ilk defa Türklerle karşı karşıya gelmiş oldu.
Müslüman Arapların Türkler ile karşılaştıkları ve çetin savaş-
ların cereyan ettiği ikinci bölge, Kafkasya’dır. Kaynakların ifade-
sine göre, Müslüman Arap orduları, Azerbaycan ve Ermeniye’nin
fethinden sonra, Kafkas dağlarına dayandılar. Bu sırada Kafkas