Page 21 - 9786254113079

3) M e ¤ â z î
Me¤âzî, düflmanla cenk ve k›tâl eyleme¤e gitmek mânâs›na gelen
“el-⁄azv” kökünden türemifl bir kelimedir. ‹sm-i fâili “g å z î”dir, ço¤ulu
“g u z â t” fleklinde kullan›l›r. M e ¤ â z î ise, tekili olmayan ve ço¤ul kal›b›
ile kullan›lan bir kelimedir ki, “guzât k›sm›n›n menâk›b ve destânlar›”na
(2)
denir .
Kelime, bu lügat mânâs›ndan al›narak, “Hazreti Peygamber’in Savafl-
lar›” anlam›na gelecek flekilde husûsî bir mâhiyet kazanm›flt›r.
Gerek Hadîs mecmûalar› bünyesinde yer alan “Kitâb’ül-Me¤âzî” bölüm-
leri, gerek Mûsâ b. ‘Ukbe (ö: 141/758), ‹bn ‹shâk (ö: 151/768), el-Vâk›dî
(ö: 207/823) ve ‹bn Hîflâm (ö: 213/834) çizgisinde devâm eden müstakil “Ki-
tâb’ül-Me¤âzî” ler bu sâhan›n ilk kaynaklar›n› teflkîl etmektedirler.
Yine ‹zmirli, “Siyer” ile “Me¤âzî” aras›ndaki müflterek ve farkl› duru-
mu da flöyle ifâde eder:
“S i y e r ve M e ¤ a z î tâbirleri, âhvâl-i Seniyye’ye mahsûs ilim
olup, aralar›nda flöyle bir fark vard›r: S i y e r; Ensâb-› fierîfe’den bafllar,
vâk›ât-› Mekkiyye ve Medeniyye’yi muhtevî olur. M e ¤ â z î; Gazevât-› Ce-
lîle-i Peygamberîden bâhis olur, vâk›ât-› Mekkiyye’yi muhtevî olmaz. Siyer
(3)
e‘amm (daha genel), me¤âzî ehasd›r” .
Modern ifâdesi ile M e ¤ â z î, Hazreti Peygamber’in on senelik Medîne
hayât›n›n k u r m a y ve d i p l o m a t yönünü kendine konu edinmifltir.
Harb Târihi, Muhârebe Sevk ve Harekât›, Devletler Hukuku, Devletler ve
Toplumlar Aras› Diplomatik Münâsebetler aç›s›ndan son derece ehemmiyet
arzeden bir ilim dal›d›r.
‹lâhiyat Fakültelerinde ders olarak, Siyer veyâ ‹slâm Târihi’nin müfre-
dât› içerisinde okutulmaktad›r.
Modern araflt›rmalar aras›nda, Prof. Muhammed Hamîdullah’›n
Hazreti Peygamber’in Savafllar› adl› kitab› , bu sâhan›n temel eserlerinden
(4)
biridir.

4) fi e m â i l
fi e m â i l, kelime yap›s› bak›m›ndan, “flimâl”in ço¤uludur. Ancak,
Arapçada bu kökten türeyen kelimelerin birbirinden farkl› de¤iflik mânâlar›
(5)
vard›r . Bunlardan birisi de; huy, tabîat, hâl ve hareket, tav›r ve davran›fl an-
(2) Fîrûzâbâdî, Kåmûs (Mütercim ‘Âs›m Efendi Tercümesi), IV, 1103.
(3) ‹zmirli, a.g.e., s. 10-11.
(4) Hamîdullah, Hazreti Peygamber’in Savafllar›, Tercüme: Kemâl Kuflçu, ‹stanbul 1962.
(5) Bkz. Kåmus Tercümesi, III, 1386-1389.

5