Page 19 - TÜRK İSLAM MEDENİYETİ TARİHİ

Tarih, Medeniyet ve Kültür Kavramları
3
Medeniyet Kavramı ve Tanımı
Konu başlığımızın diğer bir kısmını oluşturan medeniyet ke-
limesinin aslı Arapça’dır. Fakat günümüzde Arapça’da ve Arap
âleminde medeniyet kelimesinin karşılığı olarak daha ziyade
“el-hadâra” sözcüğü kullanılmaktadır. Bu itibarla bu iki kelime-
nin mânâsı birbirine eşittir.
Mütehassıslarınca bilindiği üzere,“medeniyet” kelimesi, şehir
manasına gelen Arapça “el-Medîne”den türemiştir. Yine aynı
kökten gelen el-medenî kelimesi ise; “şehirli, şehrin halkından
biri” manalarında kullanılmıştır.
Bu durumda Medeniyet kelimesi; şehirlilik, yani “ilim, teknik,
sanat, sanayi ve ticaretin imkân ve mahsullerinden yararlanılarak
refah içinde yaşama” anlamına gelmektedir.
Yukarıda,“Medeniyet” kelimesinin karşılığı olarak bugün
Arap âleminde “el-Hadâra” sözcüğünün kullanılmakta olduğunu
söylemiştik.“el-Hadâra”kelimesi ise, “el-hadar”dan alınmış ve
“bedevîliğin, yani ilkelliğin zıddı” anlamını taşımaktadır. Başka
bir ifadeyle, “el-hadar”,“göçebelikten vazgeçip yerleşik hayata
geçişi” ifade etmektedir.
Bugün Avrupa dillerinde medeniyet kelimesinin karşılığı ola-
rak “civilisation” (Sivilizasyon) kelimesi kullanılmaktadır. Bu
kelime, esasen Latince olup “civil”den türetilmiş; şehir ve şehirli
manasına gelmektedir. Bu anlamda olmak üzere civilisation ke-
limesi, 1756’da ilk önce Fransa’da doğmuş ve o tarihten itibaren
kullanılmaya başlanmıştır. Nitekim bu yüzden XVIII. yüzyılın
hiçbir büyük sözlüğünde ve ansiklopedisinde bu kelimeye rast-
lanmaz.
Ancak bu kelime, Fransız Akademisi tarafından hazırlanan
sözlüğün 1798’de yapılan üçüncü baskısına girmiş ve bura-
da‘‘medenileştirme eylemi yahut medeni olma durumu” şeklinde
tarif edilmiştir. Hatta bu tarif, daha sonraları aynen tekrar edil-