Page 23 - TÜRK İSLAM MEDENİYETİ TARİHİ

Tarih, Medeniyet ve Kültür Kavramları
7
Önemli ansiklopedilerden olan Meydan-Larousse’da medeni-
yet; “Bir memleketin veya toplumun düşünce ve sanat hayatiyle
maddî ve manevî varlığına has niteliklerinin tümü” olarak
tanımlanır.
Dr. Albert Schweitzer, medeniyeti, fertlerin veya toplumların
maddî ve manevî ilerlemesi tarzında anlamaktadır. Ayrıca o;
herkes için uygun yaşama şartlarının sağlanması, hem kendi için,
hem de insanların manevî ve ahlâkî mükemmelliğe ulaştırılmasını
da medeniyetin gâyesi olarak belirtir.
Yine bir başka Batılı yazar;“Kabul edile gelmiş örf ve âdetlere
göre, bir arada yaşayan insanların” medenî sayılabileceklerini
ifade ettikten sonra, bu kelimenin, yüz elli yılda farklı bir mânâ
kazandığına işaret ederek medeniyet kavramının muhtevasına,
millî tefekkür ve teknik tekâmülün yanında, sosyal refahı da dahil
etmektedir.
Bir başka görüşe göre de; “Halk, medeniyetini kendi yanında
taşır ve gittiği yere onu da götürür. Medeniyet, bu şekilde
yayıldığı zaman insanlığın ortak mirasını zenginleştirir. Bir me-
deniyet kendi üzerine/içine kapanırsa, insanlığa hiçbir şey vere-
mez, hiçbir şey de alamaz, olduğu yerde gelişmeden kalır...”
Tarih İlminin Medeniyet Kavramının Gelişimine Katkısı
Tarih ilmi, diğer ilimlerin de yardımıyla yakın veya uzak
geçmişi araştırma metotlarını geliştirdikçe çeşitli medeniyetler
arasındaki derin bağlılık, daha açık bir şekilde ortaya
çıkmaktadır. Şu hâlde, Paleolotik/tarih öncesi çağlardan Sanayi
devrimine kadar geçen bin yıllar boyunca medeniyetler
arasındaki farklılaşma gittikçe arttığına göre, medeniyetler tarihi-
ni tek yanlı bir açıklamaya bağlamak boşuna ve verimsiz bir çaba
olur.