Page 28 - TÜRK İSLAM MEDENİYETİ TARİHİ

12 Giriş

3. Bir millet medeniyetini değiştirebilir, fakat kültürünü de-
ğiştiremez.
4. Medeniyet usûl ve akıl vâsıtaları ile kültür ise ilham ve his
vâsıtalarıyla yapılır.

5. Medeniyet, iktisadî, dîni, hukukî, ahlâkî, vb. fikirlerin bü-
tünüdür. Kültür dinî, ahlâkî, bediî duyguların bütünüdür.
6. Kültürü oluşturan duygular içten ve samimî oldukları için
görülmeleri ve incelenmeleri pek güçtür. Medeniyet ise
dışta görünen kavram ve faâliyetlerden, kısaca birçok teş-
kilât ve müesseselerden oluşur. Bu yönü ile medeniyet,
kültüre nispetle daha kolay incelenebilir.
Daha önce de belirttiğimiz gibi, toplumla ilgili olayları se-
bep-sonuç münasebetleri içinde inceleyen bir ilim dalı olarak,
Tarih ilminin konusu tarihî olaylardır. Tarihî olayları da ortaya
koyan insan veya insanlardır.
Bilindiği gibi, tarih araştırmalarında, insanların tamamını bir
bütün olarak mütalea eden, toplayıcı ve kucaklayıcı bir zihniyet
ortaya çıkmıştır. Bu durumda, yeryüzünde tarih boyunca gelip
geçmiş kavimlerle hâlen mevcut bütün milletlerin, tarihin seyri
üzerinde az-çok, kısa veya sürekli roller oynadıkları kabul edil-
mektedir. Bu, belki, tarihin beşeriyetin müşterek mahsûlü oldu-
ğunun göz önünde tutulması ve ortaklaşa bir insan-insanlık kül-
türünün varlığının benimsenmesini gerektirmektedir.
İnsanın bulunduğu her yerde mutlaka medenîleşme izleri
vardır. Toplu yaşayışın doğurduğu medenî ilerlemeler, insanın
yeryüzünde var olduğu günden beri devam ede gelmektedir.

Tarihte Karşımıza Çıkan Siyasî ve Medenî Toplanma
Evreleri

Küçük ayrılıklar, teferruat noktaları, bir mizaçtan diğerine ge-
çiş devreleri bir yana bırakılacak olursa, İnsanlık tarihini, üç